حل مسئله چیست ؟ راهنمای جامع تکنیک های حل مسئله

1. روش هايي كه خودمان براي تشخيص مسائل پيش قدم مي شويم. موفقيت در روش هاي فعال بيشتر به تجربه ،حساسيت به رويدادها، هوشمندي و انگيزه مشاركت در شناخت و حل مسائل بستگي دارد. روش هاي زير روش هاي فعال در تشخيص مسئله هستند:
2. ساده كردن كارها: 
   گاهی در حين بررسي به منظور ساده كردن كارها در سازمان، متوجه مشكل مهم تر و اساسي‌تري مي‌شويم. يه عبارت ديگر مسائل و مشكلات در جريان بررسي گردش كارها در سازمان شناسايي مي شوند. در اين روش، داشتن نمودار گردش كار در هر سازمان و تشويق كاركنان به ترسيم نمودار گردش امور مربوط به خود، كمک زيادي به شناسايي مسائل مي كند. 
3. كنترل آماري:

   اين روش مهم ترين روش مسئله يابي است. آمار، اطلاعات بسيار مناسبي از روند فعاليت هاي سيستم در اختيار مي گذارد. آمار انعكاس مقداري عملكرد سيستم و اجزاي آن است. گردآوري داده ها به منظور توليد اطلاعات مناسب بايد كليه مراحل سيستم را دربرگيرد. بدين مفهوم كه از داده ها يا ورودي هاي سيستم ،فرآيند آن و ستانده ها اطلاعات به هنگام و دقيقي را در اختيار بگذارد.

4. مقايسه كيفي و به كارگيري تجربه:

   در بسياري از مواقع، افراد آمار و اطلاعات مقداري از عملكرد سيستم ندارند، بلكه در مشاهدات عيني خود، پديده‌ها، عملكردها و فرآيندها را در ذهن خود مورد بررسي و مقايسه قرار داده و به اظهار نظر مي پردازند. هر قدر تجربه افراد بيشتر باشد، مهارت هاي شناختي  آنها از پديده ها افزايش مي يابد. بنابراين تجربه در ايجاد نظريات حرفه اي تاثير دارد. افراد باتجربه و خبره نسبت به  كوچکترين تغييرات حساس هستند و با سرعت زياد به ماهيت مسئله پي مي برند. بنابراين استفاده از نظرات اين افراد براي شناخت مسائل و مشكلات روشي ساده و مفيد است. همچنين بازديد از سازمان هاي مشابه سازمان خود، ما را به قياس و توجه به تفاوت ها و مشكلات وامي دارد.

5. كنترل گلوگاه ها:

   براي شناسايي مسائل مهم و حياتي سازمان بايد نقاط استراتژيک و كليدي مورد بررسي قرار گيرند. نقاط كليدي آن بخش از عمليات يا واحدهايي هستند كه نتايج و عملكردشان در كل برنامه نقش مهم و  تعييين‌كننده‌اي دارد. اين نقاط اغلب فعاليت هاي اصلي برنامه يا  گلوگاه‌ها هستند

6. كنترل مالي:

   گاهي اوقات از بررسي بودجه و هزينه – درآمد سازمان و یا جامعه مي توان به عملكرد آن پي برد. شاخص هزينه هاي مختلف سازمان بايد در دوره هاي زماني بررسي گردد و در صورت لزوم سرانه هزينه ها استخراج شده و با  شاخص‌هاي معيار سنجيده شود.  بدين‌ ترتيب با روش هاي حسابداري و مالي مي توان به روند جريان امور و برخي از مشكلات سازمان كه در بودجه آن منعكس مي شود پي برد.

7. كنترل زماني:

   برخي از روش هاي كنترل تنها به عامل زمان توجه دارند. اين روش ها به جاي پرداختن به اجزاي سازمان، به فعاليت ها و رويدادها و رابطه آن ها توجه مي كنند و از اين جهت نسبت به ساير روش ها بيشتر سيستمي عمل  ميكنند. به عنوان نمونه مي توان از جدول زماني گانت نام برد.

8. بررسي متون:

   اين روش مهم ترين و با اولويت‌ترين روش براي تشخيص مسائل و مشكلات سيستم است و اساس شناسايي پديده ها و روابط عليتي را تشكيل مي دهد. مطالعه كتاب ها ،مجله ها و گزارش هاي علمي و ساير منابع نوشتاري، استفاده از نرم افزارهاي كامپيوتري و شبكه هاي اطلاع رساني بينش علمي ما را نسبت به پديده ها تقويت مي كند و حساسيت علمي ما را بالا مي برد و بدين ترتيب مسائل و مشكلات بهتر ديده مي شوند و از سوي ديگر از تجربه هاي ديگران به سادگي مي توان در شناخت و حل مشكل بهره گرفت.

9. شركت در دوره هاي آموزشي و همايش هاي علمي:

   گذراندن دوره هاي آموزشي به ويژه آموزش كارگاهي سطح دانش كاركنان و كارشناسان را افزايش داده و زمينه را براي شناخت مسائل سيستم آماده مي كند. همچنين شركت در همايش هاي علمي و برخورد با افكار، انديشه ها و افراد مختلف در اين مجامع باعث ايجاد نگرش نوين و به روز نسبت به فرآيندهاي سازماني و يافتن مسائل سيستم مي شود.

10. پيش آگهي رويداد:

بسياري از مسائل و مشكلات با كمي دقت قابل پيش بيني هستند. يعني در حالي كه هنوز در شرايط كنوني مشكل وجود ندارد، مي توان پيش بيني كرد كه در آينده روي خواهد داد. پيش آگهي رويدادها به سه روش امكان پذير است:

1. 1. -پيش آگهي قضاوتي: در اين روش نظر افراد خبره در مورد مسائل آينده مورد پرسش قرار مي گيرد. معمولا خطاي پيش بيني در اين روش بالا بوده و  نميتوان اطمينان داشت كه نظر افراد همواره مقرون به صحت باشد.
   2. -پيش آگهي روند: بر اساس آمار و اطلاعات گذشته روند آينده پيش بيني مي شود. اين نوع پيش بيني بر اين فرض استوار است كه آينده از همان روندي تبعيت مي كند كه گذشته بر اساس آن شكل گرفته است.
   3. -پيش آگهي علت و معلولي: اين روش بر يافته هاي پژوهشي و روابط بين متغيرها متكي است و از طريق ضريب همبستگي و تحليل ها و مدل هاي آماري مي توان مسائل را  پيش آگهي كرد. براي مثال وقتي يافته هاي پژوهشي نشان داده كه مصرف زياد سيگار با ابتلا به سرطان ريه رابطه مستقيم دارد، مي توان بروز سرطان را در افراد سيگاري پيش آگهي كرد.