ارزیابی واقعگرایانه یا Realist evaluation
فهرست مطالب
استفاده از ارزیابی واقع گرایانه
ارزیابی واقع گرایانه نوعی طراحی ارزیابی مبتنی بر تئوری است که به دنبال درک “چه چیزی، برای چه کسی و در چه شرایطی کار میکند” است. در یک ارزیابی واقعگرایانه، مکانیسمهای علیِ فرضیِ خاص در زمینهی ارزیابی، بیان شده و شواهدی برای هر یک جمعآوری میشود. فرمول کلیدی این است:
زمینه + مکانیسم = نتیجه
برای مثال، برنامههای اجتماعی (برنامه هایی در آمریکا که برای اطمینان از در دسترس بودن نیازهای اولیه برای شهروندان) اغلب با ایجاد فرصتهایی کار میکنند که شرکتکنندگان ممکن است (یا نیست) بسته به زمینهی برنامه از آنها بهرهمند شوند. درک اینکه چرا یک مشارکتکننده تصمیم به استفاده از مزایای برنامه میکند (یا نمیکند) کلید استنباط علی است و در اصطلاح رئالیستی به عنوان «مکانیسم» شناخته میشود. ارزیابی واقع گرایانه تشخیص میدهد که زمینه یا مکانیزم چگونه عمل میکنند.
چگونگی استفاده از روش ارزیابی واقع گرایانه
ارزیابی واقعگرایانه برای اولین بار توسط پاوسون تیلی(1997) توسعه یافت و از آن برای درک اینکه چه چیزی در چه زمینههایی کار میکند، استفاده میشود. این بدان معناست که از ارزیابی واقعگرایانه بهصورت ویژه برای چنین مواردی مناسب است:
- در برنامههای جدید، پروژههای آزمایشی (Pilot) یا برنامههایی که به نظر میرسد درست کار میکنند، اما «برای چه کسی و چگونه» هنوز درک نشده است.
- در گسترش برنامهها (Scale up) برای درک اینکه چگونه مداخله حکومت در بستر جدید سازگار شود.
- برنامههایی که قبلاً الگوهای ترکیبی از نتایج (موفق و یا ناموفق) را نشان دادهاند جهت فهم اینکه تفاوتها چگونه و چرا رخ میدهند.
مزایای استفاده از Realist evaluation در ارزیابی مداخلات دولت
- تئوری خطمشی عمومی را با سنجش تئوریهای زیربنایی در مورد نحوه عملکرد سیستمهای اجتماعی اصلاح میکند.
- روشی را برای انجام ارزیابی اثرگذاری در زمانی که یک شرط خلاف واقع (Counterfactual conditional) امکانپذیر نیست، ارائه میدهد.
- با ارائه چارچوبی برای آزمون فرضیههایی که ممکن است فراتر از یک مداخله خاص مرتبط باشند، پایگاه شواهد گستردهتری از یک منطقه ایجاد میکند.
- یک روش پنهان (Method-blind) است؛ به این معنا که ارزیابی واقعگرایانه یک طرح ارزیابی است که میتواند انواع روشهای تحلیلی را به کار گیرد.
معایب استفاده از ارزیابی واقع گرایانه
- برای کارفرما و پیمانکار بسیار زمانبر و هزینهبر است.
- برای انجام کار نیاز به متخصص در موضوع است.
بسته به طرح ارزیابی ممکن است اثر متوسط مداخله بر شبکه ارائه نشود.
سیاههی جستارهای بستهی پنجم فرماناسازی
فَرماناها مجموعهای از ابزارها و راهنماییهای مدیریتی است که به شما در تصمیمگیری کمک میکند. فَرمانا از حیث نظری متکی بر روششناسیهای علمی در حوزه تصمیم گیری و ارزیابی است و به شما کمک میکند تا تصمیمهای متکی بر داده و شواهد اتخاذ کنید. اینجا به شما کمک میکنیم تا فَرمانده بهتری برای سازمان خود باشید. فَرمانا آرزو دارد با کنشگری خود، زمینهساز سازمانهایِ ایرانی بهتر باشد.
سیاههای از گامهای پیدرپی که برای تسلط بر مباحث مربوط به این گام نیاز دارید را در لیست زیر مشاهده میفرمایید. شما میتوانید این مجموعه جستار را با ترتیب پیشنهادی و یا بسته به نیاز خود مطالعه کنید.