تحلیل تطبیقی کیفی یا QCA
فهرست مطالب
استفاده از تحلیل تطبیقی کیفی یا QCA در ارزیابی
تحلیل تطبیقی کیفی یا QCA یک روش عملگرایانه برای مقایسه جنبههای مختلف یک مداخله و عوامل زمینهای آن، برای فهمِ ویژگیهای مختلف یا ترکیبی از ویژگیهایی است که با نتیجههای بهدستآمده مرتبط هستند. این روش امکان مقایسه سیستماتیک بر اساس دانش کیفی را فراهم میکند. روش QCA بهجای بررسی عمیق عوامل ایجاد یک نتیجه خاص در یک مطالعه موردی، بر شناسایی انواع الگوها تمرکز دارد. این ویژگی اجازه میدهد تا هم علیتهای پیچیده (علیت ناشی از ترکیب عوامل) و هم «همپایانی (Equifinality)» (علتهای متعدد یک نتیجه) مورد توجه قرار گیرد.
چگونگی استفاده از روش تحلیل تطبیقی یا QCA در ارزیابی
استفاده از این روش زمانی مفید است که زمینهای که مداخله در آن اجرا میشود، احتمالاً اثرگذاری را تحت تاثیرخود قرار میدهد. ماهیت QCA آن را برای استفاده در زمینههای پیچیدهای که نیاز است عوامل مختلف برای دستیابی به نتیجه دلخواه در کنار یکدیگر قرار بگیرند، مناسب میکند.
تحلیل تطبیقی کیفی میتواند عواملی که برای موفقیت و یا شکست یک مداخله موردنیاز است و همچنین چگونگی ترکیب این عوامل با یکدیگر را شناسایی کند. این تحلیل برای فهم اینکه چرا یک مداخله در یک زمینه (بهطور مثال یک پهنه شهری) موفق بوده است اما در دیگری موفق نبوده است، مفید است. همچنین در ارزیابی اثربخشی مداخلات در مقیاس کوچک و مداخلات در مقیاس بزرگ نیز کارآمد است.
برای انجام این روش در ابتدا عوامل مورد انتظار باید شناسایی شود. بهطور مثال میتوان یک تئوری تغییر را مبنا قرار داد و پس از آن به جمعآوری داده در ارتباط با اینکه این عوامل وجود دارند یا نه پرداخت. این کار میتواند در مقیاسهای دودویی انجام شود(مقیاس صفر و یک؛ وجود دارد یا ندارد). البته میتوان از یک “مقیاس فازی” ترتیبی نیز استفاده کرد (مثلاً 1: کاملاً وجود دارد، 0.75: تقریباً وجود دارد و…). دادهها را میتوان بهصورت نظاممندی با یکدیگر مقایسه کرد و ترکیباتی که با نتیجه مورد نظر مرتبط هستند را شناسایی کرد. نرمافزارهای تخصصی در ارتباط با تحلیل QCA نیز در دسترس قرار دارند.
مزایای استفاده از QCA در ارزیابی مداخلات دولت
- یک روش عملگرایانه است که میتواند گروهی از عوامل علی را که بهطور منطقی میتوانند در ارزیابی پسینی (post hoc evaluation) استفاده شوند را شناسایی میکند.
- QCA زمانی بهترین عملکرد را دارد که دادههای مربوط به همه کیسهای موردمطالعه در دسترس باشد و تعداد موارد نه خیلی کوچک و نه خیلی زیاد (حدود ده تا پنجاه مورد) باشد.
معایب استفاده از تحلیل تطبیقی کیفی در ارزیابی
- میتوان در این روش از تعداد بیشتری از کیسها استفاده کرد، در این شرایط عمق فهم ما کاهش مییابد.
- در مواردی ممکن است تعیین اینکه کدام کیس نشاندهندهی «موفقیت» یا «شکست» است، بیشتر از موارد دیگر دشوار باشد.
سیاههی جستارهای بستهی پنجم فرماناسازی
فَرماناها مجموعهای از ابزارها و راهنماییهای مدیریتی است که به شما در تصمیمگیری کمک میکند. فَرمانا از حیث نظری متکی بر روششناسیهای علمی در حوزه تصمیم گیری و ارزیابی است و به شما کمک میکند تا تصمیمهای متکی بر داده و شواهد اتخاذ کنید. اینجا به شما کمک میکنیم تا فَرمانده بهتری برای سازمان خود باشید. فَرمانا آرزو دارد با کنشگری خود، زمینهساز سازمانهایِ ایرانی بهتر باشد.
سیاههای از گامهای پیدرپی که برای تسلط بر مباحث مربوط به این گام نیاز دارید را در لیست زیر مشاهده میفرمایید. شما میتوانید این مجموعه جستار را با ترتیب پیشنهادی و یا بسته به نیاز خود مطالعه کنید.