تصمیم گیری مبتنی بر شواهد یا کنش مبتنی بر شواهد !؟؟
فهرست مطالب
تصمیم گیری مبتنی بر شواهد یک رویکرد منطقی و سیستماتیک برای حل مسائل و خطمشیگذاری است که در آن از بهترین شواهد علمی موجود استفاده میشود. این رویکرد که ریشه در پزشکی دارد، امروزه در حوزههای مدیریت و خطمشیگذاری نیز کاربرد فراوان یافته است. در این مقاله، مفهوم تصمیمگیری مبتنی بر شواهد در مدیریت تشریح شده و چالشها و فرصتهای آن بررسی میشود.
تصمیم گیری مبتنی بر شواهد چیست؟
برای شروع، بیایید منظورمان را روشن کنیم. در زمان تصمیمگیری مبتنی بر شواهد ما در مورد پیروی بَردهگونه از نتایج پژوهشهای خشک و غیرمنعطف صحبت نمیکنیم. قضاوت حرفهای (قضاوت صورت پذیرفته از سوی افراد متخصص) و سایر منابع اطلاعاتی، مانند بازخورد از طرف ذینفعان شما، همیشه مهم خواهند بود. موضوع ما در اینجا درباره افزایش کیفیت استفاده از شواهد در خطمشیگذاری است. یک شروع خوب در تعریف تصمیمگیری مبتنی بر شواهد از پزشکی وام گرفتهشده است. دو دهه پیش، دیوید سکت و همکارانش تعریف زیر را درباره تصمیمگیری مبتنی بر شواهد ارائه کردهاند که تاکنون از آزمون زمان سربلند بیرون آمده است:
پزشکی مبتنی بر شواهد، استفاده آگاهانه، صریح و خردمندانه از بهترین شواهد فعلی در تصمیمگیری، در مورد مراقبت از هر یک از بیماران است. عمل پزشکی مبتنی بر شواهد به معنای ادغام خبرگی بالینی فردی با بهترین شواهد بالینی خارجی موجود از پژوهشهای سیستماتیک است
این تلاش برای تعریف پزشکی مبتنی بر شواهد (EBM) اولین تعریف نبود، اما تأثیرگذارترین بوده است و به همان اندازه که به پزشکی مرتبط است با خطمشیگذاری نیز میتواند مرتبط باشد. این تعریف تأکید میکند که چگونه پژوهش میتواند قضاوت حرفهای یا سایر منابع اطلاعاتی را تکمیل کند. بااینحال، هر مدل تصمیمگیری خوب باید از اینکه تنها متکی به قضاوت حرفهای باشد، دوری کند، چراکه ممکن است گاهی کارشناسان نیز به طرز وحشتناکی اشتباه کنند. ما اکنون بهخوبی میدانیم که یک تصمیمگیر میتواند بهطور قابل پیشبینی غیرمنطقی باشد و آگاهانه یا ناخودآگاه در قضاوتهای مهم اشتباه کند.
دیگر مدلهای تصمیمگیری نیز بر اهمیت ترکیب دانش شواهد با قضاوت تأکید کردهاند. اداره خدمات شهروندی بریتانیا توصیه میکند که خطمشیگذاران بریتانیا باید مهارتهایی در زمینههای «سیاسی» و «ارائه خدمت» داشته باشند، تا تواناییشان را در بهکارگیری شواهد تکمیل کند. این امر همچنین به سایر افراد خارج از خطمشیگذاری، مانند کارکنان مؤسسات خیریه یا مقامات محلی نیز مربوط میشود. توجه کنید که در نظر گرفتن جو و بستر سیاسی تنها مربوط به محیط سیاسی کلان در کشور نیست و یک مدیر توانمند باید بتواند زمینه سیاسی و اثرگذاریهای آن در سازمان خود را نیز مدنظر داشته باشد. باری، باید در هر شرایطی این موضوع را مدنظر داشته باشید که “اطمینان از رسیدن خدمت به شهروندان” و ” اثرگذاری زمینه سیاسی” هر دو از موارد مهم محسوب میشوند؛ اما موضوع گفتوگو و بحث ما در این بسته فرماناسازی، داده و شواهد و تصمیم گیری مبتنی بر شواهد است.
مدیریت؛ کنش یا تصمیم گیری مبتنی بر شواهد
- تعریف “مدیریت بر مبنای شواهد”، EBMgt یک کار مهم و چالشبرانگیز است. اگرچه “کنش بر مبنای شواهد” یا EBP تا زمان رسیدن به مدیریت در چندین حرفه به کار گرفتهشده بود، از همان ابتدا این موضوع که استفاده از EBP در مدیریت احتمالاً چالشبرانگیزتر از انجام این کار در پزشکی است، به رسمیت شناخته شد. عوامل متعددی این احتمال را ایجاد کرده است:
- اولاً، مدیریت یک زمینه پژوهشی کمتر توسعهیافته نسبت به پزشکی، با دستور کاری نامشخصتر و غیرواضح است؛ و توافق بسیار کمتری در مورد اینکه سؤالات کلیدی پژوهش چیست یا چگونه باید موردمطالعه قرار گیرند در آن وجود دارد.
- چالش دیگر این است که مدیریت برخلاف پزشکی یک حرفه نیست. بهاینترتیب، مدیران آموزش استانداردی بر اساس مجموعه دانش موردتوافق دریافت نمیکنند، نیازی به تائید اعتبار برای عمل ندارند، و نمیتوان آنها را به دلیل قصور حرفهای مورد شکایت قرار داد.
- چالش سوم این است که پایگاه پژوهشی مدیریت نسبت به رشتههایی مانند پزشکی که بیشتر با نام علوم «سخت» شناخته میشوند، کمتر هدفمند و همسو هستند و کمتر به جمعآوری دانش قابلاعتماد و قابل تکرار توجه دارد.علم سخت و علم نرم اصطلاحات برای مقایسه رشتههای علمی بر اساس دقت روش شناختی، دقت و عینیت است. به طور کلی، علوم طبیعی به عنوان علم سخت وعلوم اجتماعی و سایر علوم به عنوان علم نرم توصیف میشوند.
به همه این دلایل، تقریباً همه طرفداران EBMgt استدلال میکنند که امکان درجاتی از “تفسیر و ترجمه” برای انطباق و حرکت از EBMed به EBMgt لازم است.
از تصمیم گیری مبتنی بر شواهد تا کنش مبتنی بر شواهد
شما میتوانید تعاریف مختلف از مدیریت مبتنی بر شواهد را در منابع مختلف پیدا کنید. جای تعجب نیست که تعریف EBMgt در طول زمان مفصلتر شده است. در یکی از رایجترین تعاریف، کنش مبتنی بر شواهد در مدیریت، مربوط به تصمیمگیری از طریق استفاده آگاهانه، صریح و خردمندانه از بهترین شواهد موجود از منابع متعدد توسط موارد زیر است:
- پرسیدن: تبدیل یک مشکل یا مسئله عملی به یک پرسش قابل پاسخ
- به دست آوردن: جستجو و بازیابی منظم شواهد
- ارزیابی: قضاوت انتقادی در مورد قابلاعتماد بودن و مرتبط بودن شواهد
- جمعکردن: وزن دادن و جمعکردن شواهد
- کاربرد: گنجاندن شواهد در فرآیند تصمیمگیری
- ارزیابی: ارزیابی نتیجه تصمیم اتخاذشده برای افزایش احتمال نتیجه مطلوب
درمجموع، تصمیم گیری مبتنی بر شواهد میتواند به مدیران در اتخاذ تصمیمات آگاهانهتر و مؤثرتر کمک کند. البته پیادهسازی موفق این رویکرد نیازمند غلبه بر چالشهایی چون کمبود شواهد معتبر و ظرفیت ضعیف تحلیل دادههاست. با سرمایهگذاری بیشتر در تولید دانش مدیریتی و توانمندسازی مدیران، میتوان از مزایای این رویکرد بهرهمند شد.
بسته ویژه تصمیم گیری مبتنی بر شواهد
همهی تلاش ما در مجموعه فرمانا این است که شما بتوانید به شکل کارآمدتری از داده و شواهد در مدیریت استفاده کنید. به همین دلیل سه دسته از نیازمندی های هر تصمیم گیری داده محور، یعنی راهنماهای مدیریتی، دادههای تصمیم گیری و ابزارهای تصمیمگیری را در کنار هم برای شما فراهم آوردهایم. امیدواریم که استفاده از موارد زیر بتواند به شما در اتخاذ یک تصمیم مبتنی بر شواهد یاری رساند.