فرسودگی شغلی و دورکاری؛ مطالعهٔ دانشگاه سیستان و بلوچستان
مطالعهٔ وحید پورشهابی و فروزان سرحدی، دورکاری و فرسودگی شغلی کارکنان دانشگاه سیستان و بلوچستان را در محدودیت‌های بیماری کرونا بررسی می‌کند. این پژوهش، ترکیبی از مصاحبه و پیمایش مقطعی است. یافته‌های چکیده، روابط اجزای یک مدل دورکاری را توصیف می‌کنند؛ از آن‌ها نمی‌توان به‌تنهایی نتیجه گرفت که اجرای دورکاری برای هر کارمند یا سازمان، فرسودگی را کاهش می‌دهد.
مطالعه چگونه انجام شد؟
نویسندگان پژوهش را کاربردی و آمیخته معرفی می‌کنند. در بخش کیفی، ۱۳ خبرهٔ تجربی و نظری و در بخش کمی، ۷۰ کارمند دانشگاه سیستان و بلوچستان مشارکت داشته‌اند. ابزارها مصاحبهٔ نیمه‌ساختاریافته و پرسش‌نامهٔ محقق‌ساخته بوده‌اند؛ چکیدهٔ تفصیلی، خبرگان را استادان و مدیران دانشگاه معرفی می‌کند.
چکیدهٔ فارسی برای بخش کیفی ضریب هولستی ۰٫۷۱۷ و برای پرسش‌نامهٔ کلی آلفای کرونباخ ۰٫۸۵۶ را گزارش می‌کند. همچنین از محاسبهٔ روایی محتوایی، روایی همگرا و پایایی ترکیبی نام می‌برد، اما مقدار همهٔ این شاخص‌ها را ارائه نمی‌کند. بنابراین گزارش محاسبهٔ آن‌ها را نباید تأیید مستقل کفایت تمام ابزارها یا شواهد روایی دانست.
برای تحلیل، از تحلیل محتوا با MaxQDA، مدل‌سازی ساختاری‌ـ‌تفسیری و تحلیل با MicMac، و حداقل مربعات جزئی با SmartPLS نام برده شده است. این‌ها روش‌ها و ابزارهای گزارش‌شدهٔ نویسندگان‌اند؛ انتخاب نرم‌افزار به‌تنهایی اعتبار مدل یا شناسایی یک رابطهٔ علّی را تضمین نمی‌کند.
چه روابطی در مدل گزارش شد؟
چکیدهٔ فارسی، ساختار سازمانی دانشگاه و زیرساخت اجرای دورکاری را دارای قدرت نفوذ بالا توصیف می‌کند. در مسیر گزارش‌شده، این عوامل از طریق تدوین راهبرد دورکاری با آموزش نظام‌مند و خط‌مشی اجرایی دورکاری مرتبط‌اند؛ آموزش و خط‌مشی نیز با تعادل کار و زندگی در دوران همه‌گیری رابطهٔ معنادار دارند.
در نتیجه‌گیری چکیدهٔ تفصیلی انگلیسی، رابطهٔ مثبت و معنادار زیرساخت با تدوین راهبرد، راهبرد با آموزش و خط‌مشی، و آموزش و خط‌مشی با تعادل کار و زندگی گزارش شده است. همان بخش، رابطهٔ مثبت و معنادار تعادل کار و زندگی با کاهش فرسودگی شغلی را نیز بیان می‌کند. این نتیجه به گزارش نویسندگان نسبت داده می‌شود؛ ضریب مسیر، اندازهٔ کاهش یا فاصلهٔ اطمینان برای آن در چکیده ارائه نشده است.
آیا این یافته اثربخشی دورکاری را ثابت می‌کند؟
طرح مطالعه مقطعی است و چکیده گروه مقایسه، تخصیص تصادفی یا اندازه‌گیری تغییر فرسودگی پیش و پس از اجرای یک برنامه را گزارش نمی‌کند. بنابراین مدل را نمی‌توان معادل آزمون تجربی موفقیت یک مداخله دانست. معناداری آماری نیز اندازهٔ منفعت برای کارکنان یا اهمیت عملی آن را به‌تنهایی مشخص نمی‌کند.
در بحث چکیدهٔ تفصیلی انگلیسی، برخی عبارت‌های مربوط به جهت نفوذ متغیرها با شرح مسیرها روشن و یکدست نیستند؛ از این متن نمی‌توان ترتیب دقیق همهٔ پیوندها یا رتبهٔ نفوذ متغیرها را بدون ابهام بازسازی کرد. روابط بالا به بخش‌های مشخص چکیده نسبت داده شده‌اند و جای تأیید مستقل مدل کامل را نمی‌گیرند.
دامنهٔ استفاده از نتیجه
موضوع این مورد، کارکنان یک دانشگاه در شرایط محدودیت‌های کروناست. توصیه‌های کلی دربارهٔ ساعت کار، کاهش رفت‌وآمد، نظارت مدیران یا درمان فرسودگی، نتایج آزموده‌شدهٔ این چکیده نیستند. مطالعه می‌تواند برای شناخت مدل پیشنهادی دورکاری در آن بستر مفید باشد؛ دربارهٔ وضعیت کنونی کارکنان یا اثر قطعی هر شکل دورکاری نتیجه‌ای ارائه نمی‌کند.
منبع مطالعه
پورشهابی، وحید؛ سرحدی، فروزان. «تأثیر دورکاری بر کاهش فرسودگی شغلی کارکنان در زمان محدودیت‌های بیماری کرونا (مورد مطالعه: دانشگاه سیستان و بلوچستان)». پژوهش‌های مدیریت عمومی، دورهٔ ۱۷، شمارهٔ ۶۳، ۱۴۰۳ (۲۰۲۴)، ص ۱۷۹–۲۱۰. DOI: 10.22111/jmr.2022.39224.5546. صفحهٔ ناشر تاریخ انتشار را ۲۰ مارس ۲۰۲۴ درج کرده است؛ وجود ۲۰۲۲ در شناسهٔ DOI به‌تنهایی تاریخ شماره را تعیین نمی‌کند. صفحهٔ مقاله و چکیده‌های اصلی در نشریهٔ پژوهش‌های مدیریت عمومی.