ارزیابی عملکرد مراکز رشد؛ مطالعهٔ هفت مرکز ایران
پژوهش حسنعلی آقاجانی و عاطفه طالب‌نژاد دربارهٔ ارزیابی عملکرد مراکز رشد فناوری، چارچوبی چهاربعدی را در هفت مرکز منتخب ایران بررسی می‌کند. این مطالعه که در پاییز ۱۳۹۰ منتشر شده، بر نظر ۱۰۱ کارشناس تکیه دارد و رتبهٔ عملکرد مراکز را گزارش می‌کند. این معرفی بر چکیدهٔ اصلی مقاله استوار است؛ رتبه‌بندی تاریخی آن را نباید رتبه‌بندی امروز مراکز رشد دانست.
چه چارچوب و روشی بررسی شد؟
چارچوب پیشنهادی چهار بُعد دارد: مدیریت و کارکنان، زیرساخت‌ها، خدمات و خروجی. نویسندگان روش پژوهش را توصیفی‌ـ‌همبستگی معرفی می‌کنند و نظر ۱۰۱ کارشناس از هفت مرکز رشد منتخب را با پرسش‌نامه گردآوری کرده‌اند. چکیده برای پرسش‌نامه ضریب پایایی ۰٫۹۳۴۳ را گزارش می‌کند، اما نام روش محاسبهٔ این ضریب را نمی‌آورد؛ بنابراین نمی‌توان صرفاً از این عدد نتیجه گرفت که ضریب، آلفای کرونباخ بوده است.
به گزارش نویسندگان، یافته‌های مدل‌سازی معادلات ساختاری از کلیت چارچوب ارزیابی پشتیبانی می‌کنند و تفاوت معناداری میان عملکرد مراکز مطالعه‌شده در ابعاد چهارگانه نشان می‌دهند. چکیده ضرایب مسیر، مقدار احتمال، شاخص‌های برازش، وزن ابعاد یا جزئیات گویه‌های پرسش‌نامه را ارائه نمی‌کند؛ ضریب پایایی نیز به‌تنهایی جای بررسی روایی یا اثربخشی را نمی‌گیرد.
رتبهٔ هفت مرکز چگونه گزارش شده است؟
ترتیب عملکرد در چکیدهٔ مقاله چنین است:
شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان؛
دانشگاه صنعتی امیرکبیر؛
پارک علم و فناوری آذربایجان شرقی؛
جهاد دانشگاهی هرمزگان، سازمان منطقهٔ آزاد قشم و دانشگاه کاشان، هر سه با رتبهٔ مشترک چهارم؛
پارک علم و فناوری دانشگاه امام خمینی قزوین.
این فهرست هفت مرکز را در پنج رتبه نشان می‌دهد؛ سه مرکزِ رتبهٔ چهارم هم‌رتبه‌اند. رتبهٔ بالاتر در این گزارش به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که یک مرکز در تک‌تک ابعاد برتر بوده یا کدام عامل موجب برتری آن شده است. برای چنین نتیجه‌ای، اطلاعات تفصیلی دیگری لازم است که در چکیده ارائه نشده‌اند.
پیشنهادهای نویسندگان چه بود؟
نویسندگان الگوبرداری از مراکز برتر، ارتباط با دانشگاه‌ها، سازمان‌های دولتی و بخش خصوصی، و داشتن نگرشی کل‌گرا را برای پیگیری بهبود عملکرد پیشنهاد می‌کنند. این‌ها پیشنهادهای حاصل از تفسیر پژوهش‌اند؛ چکیده نتیجهٔ ارزیابی جداگانه‌ای از اجرای این اقدامات یا میزان موفقیت آن‌ها گزارش نمی‌کند.
از این مطالعه چه نتیجه‌ای نمی‌توان گرفت؟
موضوع مقاله، مراکز رشد فناوری منتخب است؛ نتایج آن خودبه‌خود به همهٔ شتاب‌دهنده‌ها یا مراکز نوآوری منتقل نمی‌شود. همچنین نظر کارشناسان و مقایسهٔ عملکرد این هفت مرکز، اثبات اثر علّی حمایت مراکز رشد بر اشتغال، ثبت اختراع، جذب سرمایه یا رشد اقتصادی نیست. این پیامدها در چکیده به‌صورت نتایج اندازه‌گیری‌شده گزارش نشده‌اند.
از چکیده می‌توان نام چهار بُعد، مشخصات کلی روش و رتبه‌های گزارش‌شده را شناخت؛ اما مصادیق جزئی هر شاخص، علت رتبهٔ هر مرکز و تغییر عملکرد در طول زمان از آن روشن نمی‌شود. برای استفاده از این پژوهش، همین مرز میان چارچوب، مقایسهٔ تاریخی و ادعای اثرگذاری اهمیت دارد.
منبع مطالعه
آقاجانی، حسنعلی؛ طالب‌نژاد، عاطفه. «ارزیابی مقایسه‌ای عملکرد مراکز رشد فناوری منتخب در ایران». توسعهٔ کارآفرینی، دورهٔ ۴، شمارهٔ ۳، پیاپی ۱۳، پاییز ۱۳۹۰، ص ۱۴۹–۱۶۵. صفحهٔ مقاله و چکیدهٔ اصلی در نشریهٔ توسعهٔ کارآفرینی.