اثربخشی آموزش؛ مطالعهٔ مهندسان برق منطقه‌ای یزد
پژوهشی در شرکت برق منطقه‌ای یزد، اثربخشی آموزش‌های مهارت‌محور را با استفاده از الگوی کرک‌پاتریک بررسی کرده است. چکیدهٔ مقاله، نامناسب‌بودن زمان یادگیری و انطباق‌نداشتن آموزش‌ها با دنیای کار را از مهم‌ترین مسائل گزارش می‌کند. این نتیجه به یک مطالعهٔ پیمایشی مشخص تعلق دارد؛ از آن نمی‌توان دربارهٔ اثربخشی همهٔ آموزش‌های صنعتی حکم کلی داد.
مشخصات مطالعه
| عنوان مقاله | ارزیابی اثربخشی آموزش‌های مهارت‌محور در بخش صنعت |
| نویسندگان | هومن دوستی، اباصلت خراسانی، یزدان محمدبیگی |
| طرح و چارچوب مطالعه | پژوهش توصیفی‌کاربردی و پیمایشی، با استفاده از الگوی کرک‌پاتریک |
| موضوع مقاله | سنجش اثربخشی آموزش‌های مهارت‌محور در صنعت با استفاده از الگوی کرک‌پاتریک |
| نشریه و سال انتشار | فصلنامهٔ آموزش مهندسی ایران، دورهٔ ۱۵، شمارهٔ ۵۸، ۱۳۹۲، ص ۴۷–۶۵ |
جامعه، نمونه و ابزارهای پژوهش چه بودند؟
طبق چکیده، جامعهٔ آماری ۲۹۵ نفر از مهندسان شرکت برق منطقه‌ای یزد بوده و ۹۰ نفر با نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شده‌اند. نویسندگان پژوهش را توصیفی‌کاربردی و پیمایشی معرفی کرده‌اند و برای گردآوری اطلاعات از فیش‌برداری، پرسش‌نامه، یادداشت‌برداری و مصاحبه نام می‌برند. تحلیل داده‌ها با نرم‌افزار SPSS نسخهٔ ۱۵ انجام شده است.
این مشخصات، قلمرو مطالعه را روشن می‌کنند: نمونه‌ای از مهندسان یک شرکت برق منطقه‌ای. چکیده تعداد خوشه‌ها، جزئیات انتخاب درون خوشه، نرخ پاسخ یا متن ابزارها را ارائه نمی‌کند. بنابراین نام روش نمونه‌گیری به‌تنهایی برای تعمیم نتیجه به همهٔ کارکنان یا همهٔ صنایع کافی نیست.
کدام جنبه‌های آموزش ارزیابی شدند؟
چکیده هفت شاخص را نام می‌برد:
- میزان استفاده از شایستگی‌ها؛
- میزان تسلط بر شایستگی‌ها؛
- زمان مورد نیاز برای فراگیری شایستگی‌ها؛
- میزان تحقق اهداف رفتاری؛
- میزان حل مشکلات مورد نظر؛
- میزان انطباق روش کاری با واقعیت‌ها؛
- میزان تأثیر روش‌های ارائه‌شده در بهبود عملکرد.
عنوان هر شاخص با نمره یا نحوهٔ محاسبهٔ آن یکسان نیست. برای مثال، نام‌بردن از «بهبود عملکرد» نشان نمی‌دهد که عملکرد با دادهٔ مستقل عملیاتی، نظر پاسخ‌گو یا ابزار دیگری سنجیده شده است. چکیده، مقیاس و آستانهٔ قضاوت دربارهٔ این شاخص‌ها را توضیح نمی‌دهد؛ از همین رو عدد تازه یا فرمول اثربخشی به آن نسبت داده نمی‌شود.
یافته و برداشت نویسندگان چیست؟
نویسندگان در جمع‌بندی از نامناسب‌بودن زمان یادگیری و انطباق‌نداشتن آموزش‌ها با دنیای کار به‌عنوان مهم‌ترین دلایل اثربخش‌نبودن آموزش‌های بررسی‌شده یاد می‌کنند. این، گزارش نتیجه و تفسیر آنان است؛ چکیده ضریب، نمرهٔ هر شاخص، آزمون آماری یا اندازهٔ اثر این عوامل را ارائه نمی‌کند.
«زمان مورد نیاز برای فراگیری شایستگی‌ها» یکی از شاخص‌های معرفی‌شده است، اما از عبارت «زمان نامناسب یادگیری» در نتیجه نمی‌توان به‌تنهایی دریافت که مشکل، ساعت برگزاری کلاس، طول دوره یا فرصت تمرین بوده است. به‌ویژه نمی‌توان بدون جزئیات ابزار نتیجه گرفت که کلاس‌ها در ساعتی برگزار شده‌اند که کارکنان تمرکز کافی نداشته‌اند.
چکیده در ادامه، مسئله را به نیازسنجی پیوند می‌دهد و از «نیازسازی» به‌جای نیازسنجی اصولی در بیشتر بخش‌های صنعتی سخن می‌گوید. این تعمیم، برداشت نویسندگان است. مطالعهٔ معرفی‌شده در همین خلاصه، یک شرکت در یزد را پوشش می‌دهد و به‌تنهایی مبنای کافی برای داوری دربارهٔ نیازسنجی در اکثر صنایع نیست.
الگوی ارزیابی چه چیزی را ثابت نمی‌کند؟
چکیده استفاده از الگوی کرک‌پاتریک را تأیید می‌کند. با این حال، نام این الگو به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که رابطهٔ علّی آموزش و پیامدهای سازمانی آزموده شده یا مطالعه در طبقه‌بندی دیگری، مانند ارزیابی مبتنی بر نظریه، قرار گرفته است. چنین طبقه‌بندی‌ای به توضیح طرح، مسیرهای مورد انتظار و شواهد بررسی آن‌ها نیاز دارد؛ صرف نام چارچوب جای این اطلاعات را نمی‌گیرد.
در چکیده از گروه مقایسه، تخصیص تصادفی یا سنجش تغییر قبل و بعد توضیحی نیامده است. بنابراین نتیجهٔ گزارش‌شده را نباید به اندازهٔ قطعی اثر آموزش بر بهره‌وری یا به این حکم تبدیل کرد که تمام دوره‌های مهارتی بی‌فایده‌اند. این مطالعه مسئله‌هایی را در ارزیابی یک زمینهٔ مشخص مطرح می‌کند؛ سنجش اثربخشی در زمینه‌ای دیگر به داده و معیارهای همان زمینه نیاز دارد.
منبع و دامنهٔ این معرفی
دوستی، هومن؛ خراسانی، اباصلت؛ و محمدبیگی، یزدان. «ارزیابی اثربخشی آموزش‌های مهارت‌محور در بخش صنعت». فصلنامهٔ آموزش مهندسی ایران، دورهٔ ۱۵، شمارهٔ ۵۸، ۱۳۹۲، ص ۴۷–۶۵. شناسهٔ DOI: 10.22047/ijee.2013.3595.
چکیدهٔ کامل فارسی و انگلیسی و مشخصات صفحهٔ اصلی مقاله مبنای این معرفی‌اند. متن کامل، ابزارها، جدول‌های تحلیل و داده‌های پژوهش در این بازبینی بررسی نشده‌اند؛ یافته‌ها یا محاسبات آن بازتولید نشده‌اند.