فراقوم‌نگاری چیست؟ ترجمهٔ مفاهیم و هفت مرحلهٔ تحلیل
فراقوم‌نگاری یا Meta-ethnography، روشی تفسیری برای ترکیب یافته‌های مفهومی پژوهش‌های کیفی است. پژوهشگر مفهوم‌ها، مضمون‌ها و توضیح‌های مطالعات را با حفظ زمینهٔ آن‌ها مقایسه می‌کند تا به تفسیری فراتر از خلاصهٔ جداگانهٔ هر مطالعه برسد.
«ترجمه» در فراقوم‌نگاری چه معنایی دارد؟
ترجمه در این روش صرفاً برگرداندن زبان مقاله نیست. منظور، بررسی نسبت مفهوم‌های یک مطالعه با مفهوم‌های مطالعهٔ دیگر است: آیا معنایی نزدیک دارند، با هم ناسازگارند یا هرکدام بخشی از توضیح گسترده‌تری را روشن می‌کنند؟ یکسان‌بودن نام یک مضمون، یکسان‌بودن معنای آن در دو زمینه را ثابت نمی‌کند.
این روش که نوبلیت و هِر در سال ۱۹۸۸ در پژوهش آموزش معرفی کردند، بعداً در حوزه‌هایی از جمله سلامت نیز به کار رفت. راهنمای eMERGe بر حفظ معنای مفهوم‌ها و زمینهٔ مطالعات اولیه و گزارش روشنِ مسیر تفسیر تأکید می‌کند.
هفت مرحله؛ با امکان رفت‌وبرگشت
انتخاب فراقوم‌نگاری و روشن‌کردن موضوع و هدف آغازین.
تصمیم دربارهٔ اینکه چه مطالعاتی به موضوع مرتبط‌اند.
خواندن دقیق مطالعات و مفهوم‌های آن‌ها.
بررسی اینکه مطالعات چگونه با هم ارتباط دارند.
ترجمهٔ مفهوم‌های مطالعات در نسبت با یکدیگر.
ترکیب ترجمه‌ها و ساختن تفسیر.
بیان و ارائهٔ ترکیب نهایی برای مخاطب موردنظر.
این مراحل فهرست کارهای مستقل و الزاماً خطی نیستند. تفسیر ممکن است نیاز به بازخوانی منبع یا بازبینی رابطهٔ مطالعات را آشکار کند. داشتن هفت تیتر در گزارش، نشان نمی‌دهد این کارها واقعاً انجام شده‌اند.
سه منطق تحلیلیِ نزدیک اما متفاوت
در ترجمهٔ متقابل، مفهوم‌های مرتبط در نسبت با یکدیگر فهمیده می‌شوند. در ترکیبِ ناسازگاری‌ها، تفاوت‌ها و تعارض‌ها به موضوع تفسیر تبدیل می‌شوند؛ یافتهٔ مخالف حذف نمی‌شود. در ترکیب خط استدلال، پژوهشگر بررسی می‌کند یافته‌های بخش‌های مختلف چگونه به توضیحی گسترده‌تر کمک می‌کنند. انتخاب و ترکیب این منطق‌ها باید با سؤال و مطالعات توجیه شود.
هدف، رسیدن اجباری به توافق میان همهٔ مطالعات نیست. نتیجهٔ متفاوت ممکن است به زمینه، تعریف مفهوم یا روش مطالعه مربوط باشد و همین تفاوت برای تفسیر اهمیت داشته باشد.
چه چیزی این روش را از خلاصه‌نویسی جدا می‌کند؟
در یک مثال کاملاً فرضی، دو مطالعهٔ کیفی دربارهٔ دریافت خدمت از «انتظار» حرف می‌زنند. در یکی، انتظار به زمان حضور در صف اشاره دارد و در دیگری به نامعلوم‌بودن مراحل بعدی. چسباندن این دو زیر یک برچسب، معنای متفاوت آن‌ها را پنهان می‌کند. تحلیل باید نشان دهد نسبت این مفهوم‌ها چیست و این تفسیر بر کدام بخش از مطالعات متکی است.
فراقوم‌نگاری یکی از روش‌های ترکیب شواهد است. برای مقایسه با روش‌های دیگر باید هدف، شیوهٔ انتخاب مطالعات و منطق تحلیل هر مرور را بررسی کرد؛ ارزیابی کیفیت منابع و تفسیر معنا می‌توانند در یک مرور کنار هم قرار بگیرند.
حدود اتکا به نتیجه
کیفیت تفسیر به تناسب مطالعات، غنای مفهوم‌های گزارش‌شده و شفافیت تحلیل وابسته است. تغییر زمینه و زمان نیز ممکن است بر کاربرد نتیجه اثر بگذارد. خواننده باید بتواند راه رسیدن از مفهوم‌های مطالعات اولیه به تفسیر نهایی را دنبال کند.
اگر پرسش بیشتر دربارهٔ زمینه و سازوکار برنامه است، سنتز واقع‌گرایانه را نیز بررسی کنید. برای شناخت سایر منطق‌ها، مرور نظام‌مند، فراتحلیل و ارزیابی سریع شواهد به انتخاب آگاهانه‌تر کمک می‌کنند.
منبع روش‌شناختی
France, E. F., et al. (2019). Improving reporting of meta-ethnography: the eMERGe reporting guidance. BMC Medical Research Methodology, 19, 25. DOI: 10.1186/s12874-018-0600-0. راهنمای گزارش، جای اجرای واقعی و مستند مراحل تحلیل را نمی‌گیرد.