باهمستان خط مشی (Policy Community)

«باهمستان خط مشی» به گروهی از بازیگران اطلاق می‌شود که در یک حوزه خط مشی مشخص یا تحت تأثیر یک خط مشی معین قرار می‌گیرند، یا در فرایند خط مشی‌گذاری و تصمیم‌گیری درباره آن حوزه ایفای نقش می‌کنند. در ادبیات خط مشی‌گذاری عمومی، این اصطلاح برای توصیف مجموعه‌ای از کنشگران به کار می‌رود که به واسطه علاقه، تخصص یا مسئولیت مشترک در یک قلمرو سیاستی با یکدیگر پیوند خورده‌اند. در برخی متون، اصطلاح‌های «جامعه خط مشی» و «شبکه خط مشی» در ارتباط نزدیک با همین مفهوم به کار می‌روند، هرچند از نظر تحلیلی تمایزهای مهمی میان آن‌ها وجود دارد.

مفهوم باهمستان خط مشی

باهمستان خط مشی بیانگر آن دسته از بازیگران یک حوزه سیاستی است که به طور نسبتاً پایدار با یکدیگر در تعامل‌اند و حول یک مسئله یا قلمرو خط مشی مشترک گرد آمده‌اند. این بازیگران ممکن است شامل ذی‌نفعان، مجریان خط مشی، قانون‌گذاران، کارشناسان، پژوهشگران دانشگاهی و حتی بخش‌هایی از عموم مردم باشند. آنچه این بازیگران را در قالب یک «باهمستان» گرد هم می‌آورد، نه صرف حضور فیزیکی در یک سازمان، بلکه اشتراک در تأثیرپذیری از خط مشی یا مشارکت در شکل‌دهی به آن است.

در ادبیات خط مشی‌گذاری، باهمستان خط مشی معمولاً به عنوان بستری برای تعامل دیدگاه‌ها، تبادل اطلاعات و شکل‌گیری درک مشترک از مسائل عمومی فهم می‌شود. بسته به اندازه، میزان پراکندگی و درجه نهادینگی این اجتماع، ممکن است در قالب یک سازمان فرعی یا یک شبکه خط مشی سازمان‌یابد. این ساختار می‌تواند رسمی یا غیررسمی باشد و دامنه آن از گروه‌های کوچک و متمرکز تا شبکه‌های گسترده و پراکنده را در بر بگیرد. به همین دلیل، تحلیل باهمستان خط مشی اغلب با تحلیل شبکه‌های خط مشی پیوند می‌خورد.

اهمیت باهمستان خط مشی در خط مشی‌گذاری

باهمستان خط مشی در فرایندهای گوناگون خط مشی‌گذاری، از شناسایی مسائل عمومی تا اجرا و ارزیابی خط مشی‌ها، نقش محوری ایفا می‌کند. وجود یک باهمستان فعال در یک حوزه سیاستی به معنای فراهم بودن کانال‌هایی برای انتقال دانش، تجربه و ترجیح‌های ذی‌نفعان به درون فرایند تصمیم‌گیری است. چنین اجتماع‌هایی می‌توانند کیفیت خط مشی را از طریق ورود تخصص و شواهد به بحث‌های سیاستی ارتقا دهند، اما در عین حال ممکن است زمینه‌ساز انحصار در دسترسی به تصمیم‌گیران یا سلطه دیدگاه‌های خاص بر فرایند خط مشی‌گذاری نیز باشند.

مطالعه باهمستان‌های خط مشی از آن رو برای تحلیل‌گران خط مشی اهمیت دارد که می‌تواند توضیح دهد چرا برخی مسائل وارد دستور کار سیاستی می‌شوند و برخی دیگر نادیده گرفته می‌شوند؛ چرا بعضی خط مشی‌ها با مقاومت کمتری اجرا می‌شوند و چرا برخی تصمیم‌ها برای مدت طولانی پابرجا می‌مانند. به بیان دیگر، فهم ترکیب و پویایی باهمستان خط مشی، کلید درک توزیع قدرت و منابع در یک قلمرو سیاستی است.

باهمستان خط مشی در عمل

در عمل، باهمستان خط مشی را می‌توان در حوزه‌هایی مانند سیاست سلامت، آموزش، محیط زیست یا انرژی مشاهده کرد؛ جایی که نمایندگان دولت، کارشناسان مستقل، پژوهشگران دانشگاهی، نمایندگان نهادهای مدنی و گروه‌های ذی‌نفع به طور مستمر با یکدیگر در ارتباط‌اند. برای نمونه فرضی، در یک حوزه سیاستی مانند تنظیم‌گری کیفیت هوا، باهمستان خط مشی ممکن است شامل مقام‌های وزارتخانه مسئول، پژوهشگران مراکز مطالعات محیط زیستی، نمایندگان صنایع مرتبط و سازمان‌های مردم‌نهاد فعال در زمینه محیط زیست باشد. این گروه‌ها ممکن است در قالب نشست‌های مشورتی، فرایندهای کارشناسی یا نهادهای مشورتی رسمی با یکدیگر تعامل کنند و بر چگونگی تعریف مسئله و انتخاب ابزار خط مشی اثر بگذارند.

مفاهیم مرتبط

شبکه خط مشی (Policy Network): مفهومی وسیع‌تر برای توصیف پیوندهای نسبتاً پایدار میان بازیگران دولتی و غیردولتی در یک قلمرو سیاستی که باهمستان خط مشی اغلب یکی از اجزای مهم آن به شمار می‌رود.
ذی‌نفعان (Stakeholders): بازیگرانی که به طور مستقیم یا غیرمستقیم از خط مشی اثر می‌پذیرند و معمولاً بخش قابل توجهی از باهمستان خط مشی را تشکیل می‌دهند.
ائتلاف مدافع (Advocacy Coalition): گروهی از بازیگران درون یک زیرنظام سیاستی که باورهای سیاستی مشترکی دارند و برای اثرگذاری بر خط مشی به طور هماهنگ عمل می‌کنند.
مسئله عمومی (Public Problem): وضعیتی که از نظر بخشی از جامعه نیازمند مداخله خط مشی تلقی می‌شود و معمولاً شکل‌گیری باهمستان خط مشی حول آن رخ می‌دهد.

منابع

این تعریف از کتاب واژه‌نامه خط مشی گذاری عمومی نوشته هاولت، رامش و پرل استخراج شده است. برای مطالعه بیشتر، می‌توانید به این منبع رجوع کنید. جهت ارجاع‌دهی می‌توانید به صورت زیر عمل کنید:

ارجاع

Howlett, M., Ramesh, M., Perl, A., & Ferreira, E. H. X. (2022). Dictionary of public policy. Edward Elgar Publishing.

مقالات مهم بین‌المللی در ارتباط با باهمستان خط مشی

Global public policy, transnational policy communities, and their networks

Stone, D. (2008). Global public policy, transnational policy communities, and their networks. Policy Studies Journal, 36(1), 19–38. https://doi.org/10.1111/j.1541-0072.2007.00251.x

Policy Networks, Policy Communities and the Problems of Governance

Atkinson, M. M., & Coleman, W. D. (1992). Policy Networks, Policy Communities and the Problems of Governance. Governance, 5(2), 154–180. https://doi.org/10.1111/j.1468-0491.1992.tb00034.x

باهمستان خط مشی (Policy community)